უცნობი ოლიმპიური ჩემპიონი, დროის ნისლში დაკარგული ბიჭუნა

ოლიმპიური თამაშების დიდებულ მატიანეში არის ერთი ჩუმი, თითქმის ზღაპრული ეპიზოდი – ამბავი პატარა ბიჭუნასი, რომლის სახელი დროთა ქარბორბალამ წაშალა, თუმცა მისი გამარჯვება სპორტის ისტორიაში ოქროს ასოებით აღიბეჭდა.

1900 წელი, პარიზი, რიგით მეორე თანამედროვე ოლიმპიური თამაშები. მდინარე სენაზე აკადემიური ნიჩბოსანობის ფინალი მიმდინარეობს. ჰოლანდიურ ეკიპაჟს – ფრანსუა ბრანტსა და რულოფ კლაინს – სერიოზული პრობლემა შეექმნათ: მათი მესაჭე ზედმეტად მძიმე იყო, რაც გადამწყვეტ წამებს ართმევდათ. სპორტსმენებმა ელვისებური და სარისკო გადაწყვეტილება მიიღეს, ნავში იქვე მყოფი, შემთხვევითი პარიზელი ბიჭუნა ჩაისვეს.

პატარა სხეული და გიგანტური პასუხისმგებლობა: მას უნდა ემართა ნავი, ეგრძნო წყლის წინააღმდეგობა და ტაქტიკური ალღოთი მიეყვანა გოლიათები გამარჯვებამდე. ისტორიკოსები ვარაუდობენ, რომ ის 10 წლამდე ასაკის იქნებოდა. როდესაც ნავის ცხვირმა ფინიშის ხაზი გადაკვეთა, ოქრო ჰოლანდიის ნაკრებს ერგო. ბიჭუნამ ჩემპიონებთან ერთად ფოტო გადაიღო და… გაუჩინარდა. იგი გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი, რომელიც არც ოფიციალურ ოქმებში ფიგურირებს და არც საზეიმო სიებში. იგი იყო და, ამავდროულად, თითქოს არც ყოფილა.

ათწლეულების შემდეგ, ამერიკულმა გამოცემამ „უოლ სტრიტ ჯორნალმა“ (The Wall Street Journal), გამოაქვეყნა სტატია, რომელიც სწორედ ამ იდუმალ ფიგურას მიუძღვნა. ავტორი სვამდა კითხვას: ვინ არის ფოტოზე აღბეჭდილი ყველაზე პატარა ოლიმპიელი? 1900 წლის გაცვეთილ ფოტოზე, ორ გამარჯვებულ გოლიათს შორის, პატარა ბიჭი დგას. მისი მზერა პირდაპირ ობიექტივს გასცქერის, ბავშვური სისპეტაკით, მაგრამ საოცარი, კაცური სერიოზულობით.

„ეს არის ოლიმპიადის ისტორიაში ყველაზე დიდი საიდუმლო,“ – ამბობდა ოლიმპიადის ისტორიკოსთა საერთაშორისო საზოგადოების პრეზიდენტი დევიდ უოლეჩინსკი, რომელიც წლების განმავლობაში ავრცელებდა ამ ფოტოს იმ იმედით, რომ ვინმე ამოიცნობდა უცნობ ჩემპიონს.

ისტორიის თეთრ ლაქებს ხშირად ერთი უბრალო მოგონება ავსებს. გაჩნდა ჰიპოთეზა, რომელმაც ამ ამბავს მოულოდნელი, კავკასიური ელფერი შესძინა. ქართველმა ისტორიკოსმა და ჟურნალისტმა პაატა ნაცვლიშვილმა ოლიმპიადის ისტორიკოსთა საზოგადოებას გაუგზავნა კვლევა, რომელიც ამტკიცებდა, რომ უცნობი ბიჭუნა შესაძლოა წარმოშობით ქართველი, შემდგომში გამოჩენილი მეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე – გიორგი ნიკოლაძე ყოფილიყო.

ეს ვერსია 1980 წელს ჩაწერილ ინტერვიუს ეყრდნობოდა, სადაც ნიკოლაძის და რუსუდანი იხსენებდა, თუ როგორ მოიგო მისმა ძმამ „ნავების შეჯიბრი საფრანგეთში“ სწორედ 1900 წელს. იმ პერიოდში ნიკოლაძეების ოჯახი მართლაც პარიზში იმყოფებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ჰოლანდიელი ისტორიკოსი ანტონი ბიჟრეკი ფრთხილობს და მიიჩნევს, რომ საიდუმლო კვლავ ამოუხსნელია, ქართული კვალი ერთ-ერთი ყველაზე დამაჯერებელი და პოეტურია ამ ისტორიაში.

ასე დგას დროის ნისლში პატარა მესაჭის ფიგურა, ბავშვი, რომელმაც ოლიმპიურ ჩემპიონებს გზა გაუკვალა და თავად ისტორიის ლაბირინთებში დაიკარგა. იქნებ ის მართლაც ქართველი გიორგი იყო? ან იქნებ პარიზელი ქუჩის ბიჭუნა, რომელსაც შემთხვევით შესთავაზეს ნავში დაჯდომა?

ფაქტი ერთია: ოლიმპიური თამაშების გრანდიოზულ ეპოსში, გმირთა შორის, ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა ჩემპიონი დღემდე უცნობად რჩება. და იქნებ სწორედ ამაშია მისი განსაკუთრებული სიმბოლიზმი — რომ სპორტის ისტორია მხოლოდ სახელებსა და რეკორდებს კი არა, ადამიანურ საიდუმლოებებსაც ინახავს.

სენა ისევ მიედინება. პარიზი კვლავ ანათებს. ოლიმპიური დროშა თაობიდან თაობას გადაეცემა. და სადღაც, ძველ ფოტოზე, პატარა ბიჭი კვლავ ამაყად დგას ოქროს მედლით, მაგრამ სახელის გარეშე და მარადისობას შესცქერის.